KUZEYEGEHABER-“Ay’ın hızlıca uzaklaşması Dünya üzerindeki yaşamı nasıl etkiler?” sorusu bilimsel açıdan merak uyandırdığı gibi geleceğe dair düşündüren de bir konu.
Ay’ın Dünya’dan uzaklaşması, yalnızca romantik gecelerimizi değil, gezegenimizin fiziksel ve biyolojik dengesini de derinden etkileyebilecek bir süreç.
Ay neden uzaklaşıyor?
Ay’ın Dünya’dan yavaş yavaş uzaklaşmasının temel nedeni, gelgit etkileşimleri. Ay’ın kütleçekimi, Dünya’nın okyanuslarında gelgit kabarmalarına neden oluyor. Dünya’nın dönüş hızı da bu gelgit kabarmalarını hafifçe Ay’ın önüne itiyor.
Bu durum bir yandan Ay’a ekstra bir enerji aktarımına yol açıyor ve yörüngesini genişleterek Dünya’dan uzaklaşmasına neden oluyor. Yaşanan süreç de her yıl yaklaşık 4 cm’lik bir uzaklaşma ile sonuçlanıyor.
Peki, bu uzaklaşma hızı artarsa ne olur?…
Ay’ın Dünya üzerindeki en belirgin etkisinin gelgitler olduğundan eğer Ay, daha hızlı uzaklaşırsa gelgit kuvvetleri zayıflar. Bu da okyanuslardaki su hareketlerinin azalması ve dolayısıyla kıyı ekosistemlerinin değişmesi demek.
Bu senaryoda Dünya’nın dönüş hızı da etkilenir. Günler daha uzun hâle gelir ve bir gün, 24 saatten çok daha uzun sürebilir. Bu da canlıların biyolojik saatlerini ve yaşam döngülerini etkiler.
Ay’ın uzaklaşması, Dünya’nın eksen eğikliği üzerinde de etkili olur. Ay, Dünya’nın eksenini stabilize eder ve bu sayede mevsimler nispeten dengeli bir şekilde yaşanır. Eğer Ay daha hızlı uzaklaşırsa stabilizasyon bozulabilir ve Dünya’nın eksen eğikliği değişebilir. Aşırı iklim değişiklikler, uzun vadede buzul çağları gibi dramatik sonuçlar ortaya çıkabilir.
Bazı hayvanlar, üreme döngülerini Ay’ın evrelerine göre ayarlıyor. Hızlı bir uzaklaşma söz konusu olduğunda türlerin yaşamı da tehlikeye girebilir.
Peki ne kadar vaktimiz var? 4 cm uzaklaşma nereye kadar devam edecek?…
Ay’ın Dünya’dan tamamen ayrılması gibi bir senaryo, bilimsel olarak mümkün değil. Ay, her yıl ortalama 4 cm Dünya’dan uzaklaşıyor olsa da bu süreç sonsuza kadar devam etmeyecek.
Bilim insanlarına göre Ay’ın uzaklaşma hızı zamanla yavaşlayacak ve Dünya ile Ay arasındaki kütleçekimsel etkileşim dengelendiğinde bu uzaklaşma duracak.
Tahminlere göre bu denge noktasına ulaşmak için milyarlarca yıl gerekiyor. Ancak bu noktada bile Ay, Dünya’nın yörüngesinden tamamen kopmayacak, sadece daha uzak ve sabit bir yörüngeye yerleşecek.
Kısacası Ay’ın Dünya’dan tamamen ayrılması gibi bir durum, gezegenimizin ve Güneş sisteminin doğal dinamikleri içinde öngörülmüyor.
Ancak bu dengenin korunacağı süreç, Güneş sistemimizin uzun vadeli kaderiyle sınırlı.
Güneş, şu anda hidrojen yakarak enerji üreten bir yıldız ama yaklaşık 5 milyar yıl sonra yakıtı tükendiğinde “kırmızı dev” evresine girecek.
Bu aşamada Güneş, muazzam bir şekilde genişleyecek ve etrafındaki gezegenleri yutabilecek kadar büyüyecek. Dünya ve Ay da bu süreçten etkilenecek. Eğer Dünya, Güneş tarafından tamamen yutulursa Ay da doğal olarak bu kaderi paylaşacak. Güneş’in genişlemesi sırasında Dünya ve Ay’ın yörüngeleri bozulabilir ve bu iki gök cismi, Güneş’in kütleçekimsel etkisiyle parçalanabilir veya uzaya savrulabilir.
Yani Ay’ın Dünya’dan ayrılması gibi bir senaryo, Güneş’in kırmızı dev evresine girmesiyle birlikte çok daha büyük bir yıkımın parçası hâline gelecek.
Yaşanacak süreç, evrenin doğal döngüsünün bir parçası olsa da insanlık için çok uzak gelecekte gerçekleşecek bir olay. Bu yüzden şimdilik gökyüzündeki komşumuz Ay’ın bize her gece eşlik etmeye devam edeceğini bilmek rahatlatıcı!…
Webtekno
Kaynaklar: Science ABC, IFL Science, Astronomy, Popular Mechanics
