KUZEYEGEHABER-Bilim insanları, Dünya’nın yaşam destek sistemlerinin gördüğü zararın şiddeti nedeniyle gezegenin “insanlık için güvenli alanının çok dışında” bulunduğunu açıkladı.
Bu değerlendirme, dokuz “gezegen sınırından” altısının insan kaynaklı kirlilik ve doğal dünyanın tahribatı nedeniyle aşılmış olduğunu buldu. Gezegen sınırları, iklim, su ve vahşi yaşam çeşitliliği gibi temel küresel sistemlerin sınırları ve bunların sağlıklı bir gezegeni sürdürme yetenekleri tehlike altında olduğunda aşılır.
Aşılan sınırlar, sistemlerin son buz çağının sonundan, yani 10.000 yıl önce sanayi devriminin başlangıcına kadar var olan güvenli ve istikrarlı durumdan uzaklaştırıldığı anlamına gelir. Modern medeniyet tamamen bu zaman diliminde, Holosen olarak adlandırılan bu dönemde ortaya çıktı.
Bu değerlendirme, tüm dokuz gezegen sınırının ilk kez incelendi ve araştırmacılar tarafından “tüm gezegen için ilk bilimsel sağlık kontrolü” olarak kabul edildi. Altı sınır aşıldı ve iki sınırın aşılma tehlikesi olduğu değerlendirildi: hava kirliliği ve deniz asitlenmesi. Tehlikede olmayan tek sınır, ozon tabakasının atmosferik ozonu, son on yılda yıkıcı kimyasalları azaltma çabalarının ozon deliğinin küçülmesine yol açmasının ardından geldi.
Bilim insanları, en “endişe verici” bulguların dört biyolojik sınırın hepsinin, yaşayan dünyayı kapsayan, en yüksek risk seviyesine yakın veya tam olarak bu seviyede olduğu olduğunu söyledi. Yaşayan dünya, örneğin ağaçların karbon dioksit kirliliğini absorbe ederek bazı fiziksel değişiklikleri dengelemesi Dünya için son derece önemli.
Bilim insanlarına göre gezegen sınırları, ani ve ciddi bir kötüleşme meydana geldiğinde geri dönüşü olmayan eşik noktaları değil. Bunun yerine, gezegenin fiziksel, biyolojik ve kimyasal yaşam destek sistemlerinde temel değişikliklerin risklerinin önemli ölçüde arttığı noktalar. Gezegen sınırları ilk kez 2009’da tasarlandı ve 2015’te güncellendi, ancak yedi tanesi değerlendirilebildi.
Stockholm Dayanıklılık Merkezi’nin o zamanlar direktörü olan ve sınırlar çerçevesini geliştiren ekibin başında bulunan Profesör Johan Rockström, “Bilim ve dünya genelinde, tüm gezegende toplumları vuran aşırı iklim olaylarından gerçekten endişe verici. Ancak bizi daha da fazla endişelendiren, gezegenin dayanıklılığının azaldığına dair artan işaretler” dedi.
Profesör Johan Rockström, şu anda Almanya’daki Potsdam İklim Etkisi Araştırmaları Enstitüsü’nün ortak direktörü. Bu düşen dayanıklılığın küresel ısınmayı 1,5°C iklim hedefine sınırlamayı imkansız hale getirebileceğini ve dünyayı gerçek eşik noktalarına daha da yaklaştırabileceğini belirtti. Bilim insanları, Eylül ayında dünyanın çoklu felaket eşiklerinin sınırında olduğunu söyledi.
Çalışmanın lideri olan Kopenhag Üniversitesi’nden Profesör Katherine Richardson, “Kesin olarak biliyoruz ki, 10.000 yıldır burada bulunan koşullar altında insanlık gelişebilir – büyük, dramatik değişiklikler altında gelişebileceğimizi bilmiyoruz [ve] insanların Dünya sistemi üzerindeki etkileri şu anda artıyor” dedi.
Dünya’yı çok yüksek tansiyonu olan bir hasta olarak düşünülebileceğini söyledi: “Bu kesin bir kalp krizi anlamına gelmez, ancak riski çok artırır.”
2.000 çalışmaya dayanan ve Science Advances dergisinde yayımlanan değerlendirme, birçok gezegen sınırının uzun süre önce aşıldığını gösterdi. Araştırmacılar, ekosistemlerin sağlıklı işleyişini içeren biyosfer bütünlüğü sınırının, doğal dünyanın tahribatı nedeniyle yirminci yüzyılın sonlarında aşıldığını söyledi. Aynı tahribat, özellikle ormanların yok edilmesiyle toprak kullanımı sınırının da geçildiği anlamına geliyor.
İklim modelleri, iklim değişikliği için güvenli sınırın 1980’lerin sonlarında aşıldığını öne sürmekte. Tatlı su için, göl ve nehirlerdeki suyun yanı sıra topraktaki suyu içeren yeni bir ölçüm, bu sınırın yirminci yüzyılın başlarında aşıldığını gösterdi.
Başka bir sınır, çevredeki azot ve fosforun akışı. Bunlar yaşam için hayati öneme sahip, ancak gübrelerin aşırı kullanımı, birçok suyun bu besin maddeleri ile ağır kirlendiği anlamına gelir, bu da yosun çiçeklenmelerine ve okyanus ölü bölgelerine yol açabilir. BM Gıda ve Tarım Örgütü verilerine göre, her yıl tarlalara güvenli seviyenin üç katı kadar azot ekleniyor.
Çalışma sentez kirliliği, böcek ilaçları, plastikler ve nükleer atıklar gibi sentetik kirlilik sınırının 2022 yılında aşıldığını gösterdi. Richardson liderliğindeki analiz ilk kez bitki büyümesini ve muson yağışlarını etkileyen hava kirliliğini değerlendirdi. Hava kirliliğinin, Güney Asya ve Çin gibi bazı bölgelerde gezegen sınırını aştığını, ancak henüz küresel olarak sınırı aşmadığını buldu. Deniz asitlenmesinin de kötüleştiği ve güvenli sınırı aşma noktasına yaklaştığı değerlendirildi.
Bilim insanları, “Bu güncelleme, dokuz sınırın altısının aşıldığını gösteriyor, bu da Dünya’nın artık insanlık için güvenli yaşam alanının çok dışında olduğu anlamına geliyor” dedi.
Rockström, “Eğer Dünya üzerinde insanlık için güvenlik, refah ve adalet istiyorsanız, güvende olduğunuz alana geri dönmelisiniz ve şu anda dünyada bu ilerlemeyi görmüyoruz” dedi.
Fosil yakıt yakımını sona erdirmek ve yıkıcı tarımı sona erdirmek gereken temel eylemler.
University College London’dan Prof. Simon Lewis, “Bu son bilgiler, zaten endişe verici bir resmin üzerine çizilen son derece kasvetli bir güncelleme” dedi.
“Dünya yeni ve çok daha kararsız bir duruma giriyor – çevreyi nasıl ele alacağımız konusunda derin yapısal değişikliklere olan ihtiyacın daha fazla belirgin bir uyarısı olamaz.”
“Gezegen sınırları kavramı, dünyayı basitleştirmeye yönelik kahramanca bir girişim, ancak pratik olarak Dünya’yı yönetmede kullanılabilecek kadar basitleştirilmiş olabilir” diye devam etti. “Örneğin, küresel ısınmayı 1.6°C ile sınırlamak için kalkınma yanlısı politikaları ve iklim değişikliğine uyum için büyük yatırımları kullanan bir yaklaşım ile bu sınırlamayı 1.5°C’ye indirmenin zararı ve acısı, zenginlere yardım eden ve yoksulları görmezden gelen politikalar kullanarak bunu yapmanın zararından ve acısından çok daha az olacak.” diyor…
The Guardian
